Relativsätze – hangi kişi, hangi şey?

“Bir komşum var. Komşum Almanca konuşuyor” yerine “Almanca konuşan bir komşum var” diyebilirsin. Almancada bu ek bilgiyi bir Relativsatz ile veririz. Küçük bir yan cümle, önündeki ismi daha açık hâle getirir.

1 · İki cümleden bir açıklama üret

Önce açıklayacağın ismi bul. Ardından ikinci cümlede o ismin yerini ilgi zamiri alır. Yan cümle virgülle başlar; çekimli fiil sonda olur. İlk örneklerde yan cümleyi sona koymak daha kolaydır.

der MannAçıklanan isim
er wohnt nebenanİkinci bilgi
der nebenan wohntİlgi zamiri + fiil sonda
İkinci cümledeki er, açıklanan isme bağlı der olur.

Das ist der Mann. Er wohnt nebenan.

Bu adam. Yan dairede oturuyor.

Das ist der Mann, der nebenan wohnt.

Bu, yan dairede oturan adam.

2 · Zamir seçiminde iki ayrı karar ver

Cinsiyet ve tekil/çoğul bilgisi açıklanan isimden gelir. Hâl bilgisi ise ilgi zamirinin yan cümledeki görevinden gelir. Ana cümlede ismin Akkusativ olması, ilgi zamirinin de Akkusativ olacağı anlamına gelmez. Ich sehe den Mann, der dort steht örneğinde den Mann ana cümlede nesne; der yan cümlede öznedir.

Hâlmaskulinfemininneutralçoğul
Nominativderdiedasdie
Akkusativdendiedasdie
Dativdemderdemdenen
Genitivdessenderendessenderen
1 · der MannMaskulin, tekil
2 · Ich kenne ihn.Yan cümlede Akkusativ
Sonuçden ich kenne
Önce ismin grubunu, sonra yan cümlenin içindeki görevi belirle.

Ich sehe den Mann, der dort steht.

Orada duran adamı görüyorum.

Das ist der Mann, den ich kenne.

Bu, tanıdığım adam.

3 · Özne, nesne ve Dativ örneklerini karşılaştır

İlgi zamiri işi yapıyorsa Nominativ olur. Yan cümlede başka bir özne varsa fiilin istediği nesne hâlini düşün. kennen Akkusativ, helfen Dativ ister. Zamiri seçmek için yan cümleyi kısa bir bağımsız cümle olarak kurmayı dene.

Die Frau, die dort arbeitet, ist meine Nachbarin.

Orada çalışan kadın komşum.

Die Frau, die ich gestern gesehen habe, ist meine Nachbarin.

Dün gördüğüm kadın komşum.

Die Frau, der ich geholfen habe, ist meine Nachbarin.

Yardım ettiğim kadın komşum.

Die Kinder, denen ich helfe, lernen Deutsch.

Yardım ettiğim çocuklar Almanca öğreniyor.

4 · Edat varsa zamirin önüne getir

mit, für, auf veya in gibi bir edat gerekiyorsa yan cümleye de taşınır. Hâli edat ve anlam belirler. mit her zaman Dativ ister. Bir konum için in + Dativ, hedef için in + Akkusativ kullanabilirsin. İlgi zamiriyle im gibi artikel kısaltmaları yapma: in dem ayrı yazılır.

Die Wohnung,Açıklanan isim
in dieEdat + hedef: Akkusativ
ichYan cümlenin öznesi
ziehe,Yan cümlenin fiili
ist größer.Ana cümlenin devamı
Cümleyi parçalara ayır: her kutu bir görevi gösterir.

Das ist der Kollege, mit dem ich arbeite.

Bu, birlikte çalıştığım iş arkadaşım.

Die Wohnung, in der ich wohne, ist klein.

Oturduğum daire küçük.

Die Wohnung, in die ich ziehe, ist größer.

Taşınacağım daire daha büyük.

5 · dessen ve deren ile sahiplik göster

Birinin arabası, bir kadının çocuğu veya bir grubun projesi gibi sahiplik ilişkilerinde dessen/deren kullanılır. Biçimi sahip olunan nesne değil, sahibi gösteren açıklanan isim belirler. der Mann/das Kind için dessen, die Frau/çoğul die Kinder için deren kullanılır. Ardından gelen isme ayrıca der/die/das ekleme.

der MannSahip: maskulin
dessen AutoOnun arabası
dessen Auto draußen stehtAraba yan cümlenin öznesi
dessen, Auto kelimesinden değil der Mann ifadesinden seçilir.

Das ist der Mann, dessen Auto draußen steht.

Bu, arabası dışarıda duran adam.

Die Frau, deren Sohn hier lernt, ist Ärztin.

Oğlu burada öğrenim gören kadın doktor.

Die Kinder, deren Eltern arbeiten, bleiben hier.

Anne babaları çalışan çocuklar burada kalıyor.

6 · Yerler için wo, genel bilgiler için was

Şehir ve ülke gibi yerleri açıklarken wo kullanılabilir: Berlin, wo ich wohne. Bir daire gibi somut isimlerde in der gibi edatlı zamir, konum ilişkisini daha açık gösterir. Hedefte wohin, kökende woher karşına çıkabilir. alles, nichts ve das Beste gibi genel ifadelerden sonra was sık kullanılır; bütün bir cümleye gönderme yapan was da vardır.

Berlin, wo ich wohne, ist eine große Stadt.

Yaşadığım Berlin büyük bir şehir.

Das ist alles, was ich weiß.

Bildiğim her şey bu.

Er hat bestanden, was mich sehr freut.

Sınavı geçti; bu da beni çok sevindiriyor.

7 · Araya giren yan cümleyi iki virgülle kapat

İlgi cümlesi açıklanan ismin hemen ardından gelir. Ana cümlenin içine girdiyse başlangıç ve bitişte virgül vardır. Yan cümleyi geçici olarak çıkarınca ana cümlenin hâlâ tamamlanmış olması gerekir. Perfekt kullanılan yan cümlede Partizip II ve çekimli yardımcı fiil sonda yer alır.

Das Buch,Ana cümle başlar
das du mir empfohlen hast,Ek bilgi: iki virgül arasında
ist spannend.Ana cümle devam eder
İlgi cümlesini bir açıklama parantezi gibi gör.

Das Buch, das du mir empfohlen hast, ist spannend.

Bana önerdiğin kitap sürükleyici.

Das Buch ist spannend.

Kitap sürükleyici.

Yan cümle çıkarıldığında ana cümle kalır.

Kısa tekrar

  • Cinsiyet ve sayı açıklanan isimden; hâl yan cümledeki görevden gelir.
  • Çekimli fiil sonda, ilgi cümlesi virgüllerle ayrılır.
  • Dativ çoğul denen; sahiplik dessen/deren.
Kendini kontrol et: Das ist der Kollege, mit ___ ich arbeite.

dem

der Kollege maskulin; mit Dativ ister. Bu yüzden mit dem kullanılır.

Konuyu alıştırmalarla pekiştir

Örnekleri anladıysan kısa sorularla devam et. Yanlış yaptığında cevap açıklamasını okuyup bu anlatıma dönebilirsin.

Relativsätze – hangi kişi, hangi şey? alıştırmaları →

Sık sorulan sorular

Ana cümlede den Mann varsa neden der olabilir?

Çünkü iki cümlenin görevleri ayrı değerlendirilir. Ich sehe den Mann, der lacht: den Mann ana cümlede nesne, der yan cümlede öznedir.

mit dem yerine mit der nasıl seçilir?

mit Dativ ister. Açıklanan isim maskulin/nötr ise dem, feminin ise der, çoğul ise denen kullanılır.

dessen sonrasında iyelik artikeli gerekir mi?

Hayır. dessen Auto zaten “onun arabası” anlamındadır; dessen sein Auto biçimi kullanılmaz.

Benzer ve bağlantılı konular

Soru ve yorumlar

Konuda takıldığın yeri veya öğrenme deneyimini paylaşabilirsin. Yorumlar incelemeden sonra yayımlanır; e-posta adresin gösterilmez.

← B1 gramer konularına dön

Bu konuyu birebir veya grup dersinde çalışmak ister misin?

Relativsätze konusunu birebir veya grup dersinde örneklerle çalışabiliriz. B1 seviyesinin bütün konuları için B1 Almanca kursu sayfasına bak. İlk ders ücretsiz.

İletişime geç
Ücretsiz bilgi al