Relativsätze – hangi kişi, hangi şey?
“Bir komşum var. Komşum Almanca konuşuyor” yerine “Almanca konuşan bir komşum var” diyebilirsin. Almancada bu ek bilgiyi bir Relativsatz ile veririz. Küçük bir yan cümle, önündeki ismi daha açık hâle getirir.
1 · İki cümleden bir açıklama üret
Önce açıklayacağın ismi bul. Ardından ikinci cümlede o ismin yerini ilgi zamiri alır. Yan cümle virgülle başlar; çekimli fiil sonda olur. İlk örneklerde yan cümleyi sona koymak daha kolaydır.
Das ist der Mann. Er wohnt nebenan.
Bu adam. Yan dairede oturuyor.
Das ist der Mann, der nebenan wohnt.
Bu, yan dairede oturan adam.
2 · Zamir seçiminde iki ayrı karar ver
Cinsiyet ve tekil/çoğul bilgisi açıklanan isimden gelir. Hâl bilgisi ise ilgi zamirinin yan cümledeki görevinden gelir. Ana cümlede ismin Akkusativ olması, ilgi zamirinin de Akkusativ olacağı anlamına gelmez. Ich sehe den Mann, der dort steht örneğinde den Mann ana cümlede nesne; der yan cümlede öznedir.
| Hâl | maskulin | feminin | neutral | çoğul |
|---|---|---|---|---|
| Nominativ | der | die | das | die |
| Akkusativ | den | die | das | die |
| Dativ | dem | der | dem | denen |
| Genitiv | dessen | deren | dessen | deren |
Ich sehe den Mann, der dort steht.
Orada duran adamı görüyorum.
Das ist der Mann, den ich kenne.
Bu, tanıdığım adam.
3 · Özne, nesne ve Dativ örneklerini karşılaştır
İlgi zamiri işi yapıyorsa Nominativ olur. Yan cümlede başka bir özne varsa fiilin istediği nesne hâlini düşün. kennen Akkusativ, helfen Dativ ister. Zamiri seçmek için yan cümleyi kısa bir bağımsız cümle olarak kurmayı dene.
Die Frau, die dort arbeitet, ist meine Nachbarin.
Orada çalışan kadın komşum.
Die Frau, die ich gestern gesehen habe, ist meine Nachbarin.
Dün gördüğüm kadın komşum.
Die Frau, der ich geholfen habe, ist meine Nachbarin.
Yardım ettiğim kadın komşum.
Die Kinder, denen ich helfe, lernen Deutsch.
Yardım ettiğim çocuklar Almanca öğreniyor.
4 · Edat varsa zamirin önüne getir
mit, für, auf veya in gibi bir edat gerekiyorsa yan cümleye de taşınır. Hâli edat ve anlam belirler. mit her zaman Dativ ister. Bir konum için in + Dativ, hedef için in + Akkusativ kullanabilirsin. İlgi zamiriyle im gibi artikel kısaltmaları yapma: in dem ayrı yazılır.
Das ist der Kollege, mit dem ich arbeite.
Bu, birlikte çalıştığım iş arkadaşım.
Die Wohnung, in der ich wohne, ist klein.
Oturduğum daire küçük.
Die Wohnung, in die ich ziehe, ist größer.
Taşınacağım daire daha büyük.
5 · dessen ve deren ile sahiplik göster
Birinin arabası, bir kadının çocuğu veya bir grubun projesi gibi sahiplik ilişkilerinde dessen/deren kullanılır. Biçimi sahip olunan nesne değil, sahibi gösteren açıklanan isim belirler. der Mann/das Kind için dessen, die Frau/çoğul die Kinder için deren kullanılır. Ardından gelen isme ayrıca der/die/das ekleme.
Das ist der Mann, dessen Auto draußen steht.
Bu, arabası dışarıda duran adam.
Die Frau, deren Sohn hier lernt, ist Ärztin.
Oğlu burada öğrenim gören kadın doktor.
Die Kinder, deren Eltern arbeiten, bleiben hier.
Anne babaları çalışan çocuklar burada kalıyor.
6 · Yerler için wo, genel bilgiler için was
Şehir ve ülke gibi yerleri açıklarken wo kullanılabilir: Berlin, wo ich wohne. Bir daire gibi somut isimlerde in der gibi edatlı zamir, konum ilişkisini daha açık gösterir. Hedefte wohin, kökende woher karşına çıkabilir. alles, nichts ve das Beste gibi genel ifadelerden sonra was sık kullanılır; bütün bir cümleye gönderme yapan was da vardır.
Berlin, wo ich wohne, ist eine große Stadt.
Yaşadığım Berlin büyük bir şehir.
Das ist alles, was ich weiß.
Bildiğim her şey bu.
Er hat bestanden, was mich sehr freut.
Sınavı geçti; bu da beni çok sevindiriyor.
7 · Araya giren yan cümleyi iki virgülle kapat
İlgi cümlesi açıklanan ismin hemen ardından gelir. Ana cümlenin içine girdiyse başlangıç ve bitişte virgül vardır. Yan cümleyi geçici olarak çıkarınca ana cümlenin hâlâ tamamlanmış olması gerekir. Perfekt kullanılan yan cümlede Partizip II ve çekimli yardımcı fiil sonda yer alır.
Das Buch, das du mir empfohlen hast, ist spannend.
Bana önerdiğin kitap sürükleyici.
Das Buch ist spannend.
Kitap sürükleyici.
Yan cümle çıkarıldığında ana cümle kalır.Kısa tekrar
- Cinsiyet ve sayı açıklanan isimden; hâl yan cümledeki görevden gelir.
- Çekimli fiil sonda, ilgi cümlesi virgüllerle ayrılır.
- Dativ çoğul denen; sahiplik dessen/deren.
Kendini kontrol et: Das ist der Kollege, mit ___ ich arbeite.
dem
der Kollege maskulin; mit Dativ ister. Bu yüzden mit dem kullanılır.
Konuyu alıştırmalarla pekiştir
Örnekleri anladıysan kısa sorularla devam et. Yanlış yaptığında cevap açıklamasını okuyup bu anlatıma dönebilirsin.
Relativsätze – hangi kişi, hangi şey? alıştırmaları →Sık sorulan sorular
Ana cümlede den Mann varsa neden der olabilir?
Çünkü iki cümlenin görevleri ayrı değerlendirilir. Ich sehe den Mann, der lacht: den Mann ana cümlede nesne, der yan cümlede öznedir.
mit dem yerine mit der nasıl seçilir?
mit Dativ ister. Açıklanan isim maskulin/nötr ise dem, feminin ise der, çoğul ise denen kullanılır.
dessen sonrasında iyelik artikeli gerekir mi?
Hayır. dessen Auto zaten “onun arabası” anlamındadır; dessen sein Auto biçimi kullanılmaz.
Benzer ve bağlantılı konular
Soru ve yorumlar
Konuda takıldığın yeri veya öğrenme deneyimini paylaşabilirsin. Yorumlar incelemeden sonra yayımlanır; e-posta adresin gösterilmez.
Öğrenci yorumları