Adjektivdeklination vertieft – B2’de zorlaşan sıfat ekleri
A2’de sıfat eklerinin temel tablolarını öğrendin: der neue, ein neuer, mit dem neuen … B2 metinlerinde daha zor durumlar karşına çıkar: trotz starken Regens, viele junge Leute ama alle jungen Leute, viel frisches Obst, der Mann, dessen neues Auto … Bu derste tabloları tekrar etmek yerine tek bir soruyla çalışacağız: Cinsiyeti ve Kasus’u kim gösteriyor? Cevap bir artikel ise sıfat zayıf, kimse göstermiyorsa sıfat güçlü ek alır.
1 · Tek soru: Kasus’u kim gösteriyor?
Sıfat ekleri bir iş bölümüdür. İsmin önündeki kelime (der, dieser, alle …) cinsiyeti ve Kasus’u açıkça gösteriyorsa sıfat “dinlenir” ve zayıf ek alır: -e veya -en. Önündeki kelime bunu göstermiyorsa (ein, mein, zwei, viel, dessen) ya da hiç kelime yoksa, bu görevi sıfat üstlenir ve güçlü ek alır: -er, -es, -em, -e.
B2’deki bütün zor durumlar bu kurala dayanır. Yeni bir kelimeyle karşılaştığında kendine sor: Bu kelime der/die/das gibi mi davranıyor, yoksa sıfat gibi mi? Ya da hiç değişmiyor mu?
Aşağıdaki bölümlerde bu sorunun cevabını grup grup göreceğiz.
Alle neuen Kollegen sind nett.
Bütün yeni iş arkadaşları kibar.
alle gösteriyor → zayıf -enViele neue Kollegen kommen aus Spanien.
Birçok yeni iş arkadaşı İspanya’dan geliyor.
viele göstermiyor → güçlü -eTrotz starken Regens gingen wir spazieren.
Şiddetli yağmura rağmen yürüyüşe çıktık.
Regens’in -s’i gösteriyor → -en2 · Genitiv: artikelle ve artikelsiz
Artikel veya iyelik varsa Genitiv’de sıfat her zaman -en alır: des neuen Kollegen, einer erfahrenen Ärztin, meiner alten Großeltern.
Artikel yoksa iki durum vardır. Dişil ve çoğulda sıfat -er alır: statt frischer Milch, wegen hoher Kosten. Eril ve nötrde ise isim zaten -s ile Genitiv’i gösterir; bu yüzden sıfat -es değil -en alır: trotz starken Regens, wegen schlechten Wetters. Bu, güçlü çekimin tek istisnasıdır.
Artikelsiz çoğulda Genitiv görünmüyorsa (zwei Wochen gibi) von + Dativ kullanılır: die Wünsche von jungen Kunden.
| Genitiv | Eril / Nötr | Dişil | Çoğul |
|---|---|---|---|
| artikelle | des neuen Plans | der neuen Regel | der neuen Regeln |
| ein/mein ile | eines neuen Plans | einer neuen Regel | meiner neuen Regeln |
| artikelsiz | neuen Plans (!) | neuer Regel | neuer Regeln |
Das ist das Büro des neuen Abteilungsleiters.
Bu, yeni bölüm müdürünün odası.
des → -enTrotz schlechten Wetters fand das Fest statt.
Kötü havaya rağmen kutlama yapıldı.
nötr, artikelsiz → -enWegen hoher Kosten wurde das Projekt gestoppt.
Yüksek maliyetler yüzünden proje durduruldu.
çoğul, artikelsiz → -er3 · Birden fazla sıfat
Bir isimden önce iki veya daha fazla sıfat varsa hepsi aynı eki alır: ein großes, helles Zimmer; mit frischem, warmem Brot; der alte, kranke Mann.
İkinci sıfat birincinin ekine bakarak zayıflamaz. mit gutem, alten Wein yanlıştır; artikel olmadığı için ikisi de güçlü -em alır: mit gutem, altem Wein.
Bir sıfatı niteleyen zarflar (sehr, frisch, gut, hoch) ek almaz: frisch gepresster Saft, ein gut bezahlter Job, hoch motivierte Mitarbeiter.
Wir suchen ein großes, helles Zimmer.
Büyük, aydınlık bir oda arıyoruz.
Mit gutem, altem Wein feierten wir das Jubiläum.
Yıldönümünü iyi, eski bir şarapla kutladık.
ikisi de -emSie hat einen gut bezahlten Job.
İyi maaşlı bir işi var.
gut: zarf, eksiz4 · alle gibi mi, viele gibi mi?
alle, diese, welche, jede ve die beiden belirli artikel gibi davranır: Kasus’u gösterir, sonraki sıfat zayıf ek alır: alle neuen Mitarbeiter, welche spannenden Bücher, die beiden jungen Schwestern.
viele, einige, wenige, mehrere, andere ve sayılar (zwei, drei …) sıfat gibi davranır ya da hiç çekilmez; Kasus’u göstermez. Sonraki sıfat güçlü ek alır: viele junge Leute, mehrere kleine Fehler, zwei neue Kollegen.
Dativ çoğulda fark kaybolur, çünkü her şey -en olur: mit allen neuen / mit vielen neuen Kollegen. Fark Nominativ, Akkusativ ve Genitiv’de görünür: aller neuen – vieler neuer.
| Grup | Kelimeler | Sıfat (Nominativ çoğul) |
|---|---|---|
| artikel gibi | die, diese, alle, welche, keine, meine | alle neuen Mitarbeiter |
| sıfat gibi | viele, einige, wenige, mehrere, andere | viele neue Mitarbeiter |
| çekilmeyen | zwei, drei, vier … | zwei neue Mitarbeiter |
Alle wichtigen Dokumente liegen im Ordner.
Bütün önemli belgeler klasörde.
alle → -enViele wichtige Dokumente fehlen noch.
Birçok önemli belge hâlâ eksik.
viele → -eDie zwei neuen Kollegen sitzen nebenan. – Zwei neue Kollegen sitzen nebenan.
İki yeni iş arkadaşı yan odada oturuyor.
die varsa zayıf, yoksa güçlü5 · Hiç değişmeyen kelimeler
Tekil isimlerden önce viel, wenig, etwas (= biraz), mehr ve weniger ek almaz. Kasus’u göstermedikleri için sonraki sıfat güçlü ek alır: viel frisches Obst, mit wenig heißem Öl, etwas kaltes Wasser, mehr qualifiziertes Personal. Çoğulda viel ve wenig çekilir: viele, wenige.
Bazı sıfatlar hiç çekilmez: lila, rosa, prima ve şehir adlarından yapılan -er sıfatları: ein lila Kleid, im Kölner Dom, der Berliner Mauer. On yıllar da öyledir: die achtziger Jahre.
Bu kelimelerden sonra gelen başka bir sıfat normal çekilir: einen rosa warmen Pullover.
Im Sommer esse ich viel frisches Obst.
Yazın çok taze meyve yerim.
viel: eksizWir trafen uns vor dem Frankfurter Bahnhof.
Frankfurt garının önünde buluştuk.
Frankfurter: eksizSie hat ein lila Kleid gekauft.
Mor bir elbise aldı.
lila: eksiz6 · dessen, deren, açıklayıcı ek ve als
İlgi zamiri dessen ve deren hiç değişmez ve sonraki ismin Kasus’unu göstermez. Bu yüzden arkasındaki sıfat güçlü ek alır: der Nachbar, dessen neues Auto …; die Stadt, in deren historischem Zentrum wir wohnen. Kasus’u yan cümledeki göreve göre bul.
Bir ismi açıklayan ek grup (Apposition) ait olduğu ismin Kasus’unu alır: mit Herrn Weber, unserem neuen Chef (Dativ). als ile kurulan grup da aynı kurala uyar: Ich kenne ihn als einen zuverlässigen Kollegen (Akkusativ); Als erfahrener Ingenieur verdient er gut (Nominativ).
Burada Türkçe düşünmek yanıltabilir; Türkçede açıklayıcı grup ek almaz. Almancada ise bir önceki ismin Kasus’unu taşır.
Der Autor, mit dessen letztem Roman wir arbeiten, kommt nach Berlin.
Son romanı üzerinde çalıştığımız yazar Berlin’e geliyor.
dessen → güçlü -emIch habe mit Frau Schulz, unserer neuen Nachbarin, gesprochen.
Yeni komşumuz Bayan Schulz ile konuştum.
Apposition: DativSie arbeitet als selbstständige Übersetzerin.
Serbest çevirmen olarak çalışıyor.
als: Nominativ7 · Özel biçimler ve uzun isim grupları
Bazı sıfatlar ek alınca değişir: dunkel → dunkle, flexibel → flexible, teuer → teure, sauer → saure, hoch → hohe. Komparativ ve Superlativ isimden önce normal ek alır: ein besseres Angebot, die höchsten Preise; mehr ve weniger hiç değişmez.
İsimleşmiş sıfatlar ve Partizip’ler de aynı kurallara uyar: alle Beteiligten ama einige Angestellte; ein Bekannter; die steigenden Preise, ein gut bezahlter Job.
Uzun gruplarda artikel ile isim arasına başka bilgiler girer: mit einem seit Jahren in Berlin lebenden jungen Künstler. Önce artikeli ve ismi bul; aradaki bütün sıfat ve Partizip’ler aynı eki alır.
Wir wohnen in einem hohen Gebäude.
Yüksek bir binada oturuyoruz.
hoch → hohenAlle Beteiligten wurden informiert.
Bütün ilgililer bilgilendirildi.
alle → -enDie Ergebnisse der im letzten Jahr durchgeführten Studie wurden veröffentlicht.
Geçen yıl yapılan araştırmanın sonuçları yayımlandı.
der (Genitiv) → -en8 · Hata kontrolü: Türk öğrencilerin sık yaptığı hatalar
Hata 1: alle ve viele’yi aynı çekmek. alle neue Kollegen ve viele neuen Kollegen yanlıştır; doğrusu alle neuen, viele neue.
Hata 2: Artikelsiz Genitiv’de -es kullanmak. trotz starkes Regens yanlıştır; isim -s aldığı için sıfat -en alır: trotz starken Regens.
Hata 3: İkinci sıfatı zayıflatmak. mit frischem, warmen Brot yanlıştır; ikisi de -em: frischem, warmem.
Hata 4: dessen/deren’den sonra zayıf ek kullanmak. dessen neue Auto yanlıştır; dessen Kasus göstermez: dessen neues Auto.
Hata 5: Çekilmeyen kelimelere ek eklemek. ein lilanes Kleid, im Kölnern Dom, mehre Leute yanlıştır.
Falsch: Viele neuen Studenten suchen eine Wohnung. → Richtig: Viele neue Studenten suchen eine Wohnung.
Birçok yeni öğrenci ev arıyor.
Falsch: Wir haben zwei kleinen Kinder. → Richtig: Wir haben zwei kleine Kinder.
İki küçük çocuğumuz var.
Falsch: Das ist eine teuere Wohnung. → Richtig: Das ist eine teure Wohnung.
Bu pahalı bir daire.
Kısa tekrar
- Önündeki kelime cinsiyeti ve Kasus’u gösteriyorsa sıfat zayıf (-e/-en), göstermiyorsa güçlü ek alır.
- Genitiv: artikelden sonra -en; artikelsiz dişil/çoğul -er, artikelsiz eril/nötr -en (trotz starken Regens).
- alle, diese, welche, die beiden → zayıf; viele, einige, mehrere, zwei → güçlü; birden fazla sıfat aynı eki alır.
- viel, wenig, etwas, mehr, lila, Berliner değişmez; dessen/deren’den sonra sıfat güçlü ek alır.
- Apposition ve als grubu ait olduğu ismin Kasus’unu alır; dunkel → dunkle, teuer → teure, hoch → hohe.
Kendini kontrol et: Mit vielen jungen Leuten, aber ohne ___ Erfahrung (groß) startete das Projekt.
große
ohne Akkusativ ister; Erfahrung dişil ve artikelsiz → sıfat güçlü ek -e alır: ohne große Erfahrung.
Konuyu alıştırmalarla pekiştir
Örnekleri anladıysan kısa sorularla devam et. Yanlış yaptığında cevap açıklamasını okuyup bu anlatıma dönebilirsin.
Adjektivdeklination vertieft – B2’de zorlaşan sıfat ekleri alıştırmaları →Sık sorulan sorular
beide, solche, manche’den sonra hangi ek gelir?
Bu kelimelerde iki biçim de kullanılır: beide jungen / beide junge Leute, solche großen / solche große Probleme. Zayıf ek (-en) daha yaygındır. Artikelle (die beiden jungen Leute) ise yalnızca zayıf ek doğrudur. Bu yüzden alıştırmalarda bu kelimelerle seçmeli soru sorulmuyor.
Tabloyu ezberlemeden eki nasıl bulurum?
Önce ismin cinsiyetini, sayısını ve Kasus’unu belirle. Sonra önündeki kelimeye bak: bu bilgileri o gösteriyorsa sıfat -e veya -en alır; göstermiyorsa sıfat, belirli artikelin son harfini alır (der → -er, das → -es, dem → -em, die → -e). Tek istisna artikelsiz eril/nötr Genitiv’dir: -en.
Konuşurken bu kadar dikkat etmem gerekiyor mu?
Konuşmada küçük ek hataları anlamayı genellikle bozmaz. Yazılı sınavlarda ve resmî metinlerde ise sıfat ekleri puanlanır. Önce sık kalıpları (alle neuen, viele neue, trotz starken Regens) ezberle; bunlar zamanla otomatik hâle gelir.
Benzer ve bağlantılı konular
Soru ve yorumlar
Konuda takıldığın yeri veya öğrenme deneyimini paylaşabilirsin. Yorumlar incelemeden sonra yayımlanır; e-posta adresin gösterilmez.
Öğrenci yorumları