Partizip I – lachend, steigend: süren eylemi sıfat yap
„das lachende Kind“ (gülen çocuk), „die steigenden Preise“ (artan fiyatlar): Bu kelimeler Partizip I’dir. Mastara -d eklenerek yapılır ve o anda süren, etken bir eylemi anlatır. Türkçedeki “gülen, artan” sıfat-fiillerine çok benzer. Bu derste oluşumunu, sıfat gibi çekimini, uzun sıfat gruplarını ve ilgi cümlesiyle (Relativsatz) ilişkisini göreceğiz.
1 · Oluşum: mastar + d
Partizip I yapmak çok kolaydır: mastarın sonuna -d ekle. lachen → lachend, schlafen → schlafend, steigen → steigend, fahren → fahrend. Düzensiz fiiller de aynı kurala uyar; kök değişmez.
Ayrılabilen fiillerde önek bitişik kalır: aufgehen → aufgehend (doğan), ankommen → ankommend. -eln ve -ern ile biten fiillerde de sadece -d eklenir: lächeln → lächelnd, ändern → ändernd.
İki istisna: sein → seiend, tun → tuend. B2 metinlerinde bunları nadiren görürsün.
lachen → lachend · schlafen → schlafend · aufgehen → aufgehend
gülen · uyuyan · doğan
Das Kind kam lachend ins Zimmer.
Çocuk gülerek odaya girdi.
Wir haben die aufgehende Sonne fotografiert.
Doğan güneşin fotoğrafını çektik.
Ayrılabilen fiil bitişik.2 · Anlam: Partizip I mi, Partizip II mi?
Partizip I etken ve süren bir eylemi anlatır: die kochende Suppe = kaynayan çorba (şu anda kaynıyor). Partizip II çoğu zaman edilgen ve bitmiş bir eylemi anlatır: die gekochte Suppe = pişirilmiş çorba.
Türkçede de benzer bir fark var: “okuyan öğrenci” (Partizip I: der lesende Student) ve “okunan kitap” (Partizip II: das gelesene Buch). Kendine sor: İsim işi kendisi mi yapıyor (I), yoksa iş ona mı yapılıyor (II)?
Partizip I, cümlenin fiiliyle aynı zamanda olan bir eylemi gösterir: Ich sah den weinenden Mann (gördüğüm anda ağlıyordu).
die kochende Suppe – die gekochte Suppe
kaynayan çorba – pişirilmiş çorba
I: süren / II: bitmişder lesende Student – das gelesene Buch
okuyan öğrenci – okunan kitap
I: etken / II: edilgenDie wachsende Zahl der Touristen ist ein Problem.
Artan turist sayısı bir sorun.
3 · Sıfat olarak: çekim
İsimden önce kullanılan Partizip I normal bir sıfat gibi çekilir. Kuralları A2’deki sıfat çekiminden biliyorsun: der schlafende Hund, ein schlafender Hund, mit dem schlafenden Hund.
Önce artikeli ve Kasus’u belirle, sonra sıfat ekini seç. Partizip I olduğu için ek değişmez; değişen tek şey kelimenin kökünün bir fiilden gelmesidir.
Partizip I yüklem olarak (sein ile) neredeyse hiç kullanılmaz: Das Buch ist spannend gibi birkaç kelime artık sıradan sıfat olmuştur.
| Kasus | der/das/die + Partizip I | ein/eine + Partizip I |
|---|---|---|
| Nominativ | der wartende Kunde | ein wartender Kunde |
| Akkusativ | den wartenden Kunden | einen wartenden Kunden |
| Dativ | dem wartenden Kunden | einem wartenden Kunden |
| Genitiv | des wartenden Kunden | eines wartenden Kunden |
Der schlafende Hund liegt vor der Tür.
Uyuyan köpek kapının önünde yatıyor.
Nominativ: der → -eIch habe einen schreienden Mann gehört.
Bağıran bir adam duydum.
Akkusativ: einen → -enWegen der steigenden Kosten erhöhen wir die Preise.
Artan maliyetler yüzünden fiyatları yükseltiyoruz.
Genitiv çoğul → -en4 · Zarf olarak: nasıl yapıyor?
Partizip I fiili niteleyen bir zarf olarak da kullanılır. O zaman ek almaz: Sie kam lachend herein (gülerek içeri girdi). Türkçedeki “-arak / -erek” zarf-fiiline benzer.
Bu kullanım bir eylemin nasıl yapıldığını veya hangi durumda yapıldığını anlatır: Er hörte schweigend zu (sessizce dinledi).
Die Kinder liefen singend durch den Park.
Çocuklar şarkı söyleyerek parkta koştu.
ek yokEr hörte schweigend zu.
Sessizce dinledi.
Lächelnd gab sie mir die Hand.
Gülümseyerek elimi sıktı.
Başta → fiil hemen sonra.5 · Genişletilmiş sıfat grubu
B2 metinlerinde Partizip I’in önüne başka kelimeler de gelir: zarflar, zaman ifadeleri, edatlı gruplar. Bu kelimeler artikel ile Partizip I arasına girer: das laut lachende Kind, die seit Jahren steigenden Mieten.
Okurken şu sırayı izle: (1) artikeli bul, (2) ismi bul, (3) aradaki her şey ismi anlatır. die seit Jahren in der Stadt steigenden Mieten = şehirde yıllardır artan kiralar.
Türkçe bu konuda Almancaya benzer: Türkçede de uzun sıfat grubu ismin önüne gelir. Bu yüzden Türk öğrenciler bu yapıyı çabuk anlar.
das laut lachende Kind
yüksek sesle gülen çocuk
Die seit Jahren steigenden Mieten belasten viele Familien.
Yıllardır artan kiralar birçok aileye yük oluyor.
Der vor dem Bahnhof wartende Bus fährt nach Köln.
İstasyonun önünde bekleyen otobüs Köln’e gidiyor.
6 · Relativsatz ↔ Partizip I
Etken ve şimdiki zamanda olan bir ilgi cümlesi Partizip I grubuna çevrilebilir: das Kind, das laut lacht → das laut lachende Kind. Adımlar: (1) ilgi zamirini (das) at, (2) fiili Partizip I yap ve sıfat eki ekle, (3) geri kalan kelimeleri Partizip I’in önüne koy.
Ters yönde de çalış: die seit Jahren steigenden Preise → die Preise, die seit Jahren steigen. Okuduğun uzun bir grubu anlamazsan onu bir ilgi cümlesine çevir.
Edilgen veya bitmiş bir eylem anlatan ilgi cümlesi (das Buch, das gelesen wurde) Partizip I ile değil, Partizip II ile kısaltılır.
der Bus, der vor dem Bahnhof wartet → der vor dem Bahnhof wartende Bus
istasyonun önünde bekleyen otobüs
Studierende, die neben dem Studium arbeiten → neben dem Studium arbeitende Studierende
okurken çalışan öğrenciler
Artikelsiz çoğul → -edie Zahl, die ständig wächst → die ständig wachsende Zahl
sürekli artan sayı
7 · İsim olarak: der Reisende, die Studierenden
Partizip I de isimleşebilir ve isimleşmiş sıfat gibi çekilir: reisen → der/die Reisende (yolcu), die Reisenden; ein Reisender.
Bugün cinsiyet açısından tarafsız bir dil için sık kullanılır: die Studierenden (öğrenciler), die Lehrenden (öğretenler), die Teilnehmenden (katılımcılar).
Eki seçerken Nominalisierung dersindeki kuralı uygula: der Vorsitzende, ein Vorsitzender, mit den Studierenden.
Alle Reisenden müssen ihre Pässe zeigen.
Bütün yolcuların pasaportlarını göstermesi gerekiyor.
alle → -enDie Studierenden schreiben morgen eine Klausur.
Öğrenciler yarın sınava girecek.
Ein Reisender hat seinen Koffer vergessen.
Bir yolcu bavulunu unuttu.
ein → -er8 · Hata kontrolü: Türk öğrencilerin sık yaptığı hatalar
Hata 1: -d’yi unutmak. das lachene Kind yanlıştır; Partizip I lachen + d’den yapılır: das lachende Kind.
Hata 2: Ek eklememek veya yanlış ek eklemek. ein lachend Kind yanlıştır; isimden önce ek gerekir: ein lachendes Kind.
Hata 3: Partizip I ile II’yi karıştırmak. die gekochende Suppe diye bir biçim yoktur; anlamı seç: kochende (kaynayan) veya gekochte (pişirilmiş).
Hata 4: Genişletilmiş grupta kelimeleri Partizip I’den sonra yazmak. das lachende laut Kind yanlıştır; ek bilgiler Partizip I’den önce gelir: das laut lachende Kind.
Hata 5: Zarf olarak kullanırken ek eklemek. Sie kam lachende herein yanlıştır; zarf çekilmez: lachend.
Falsch: der schnell fahrend Zug → Richtig: der schnell fahrende Zug
hızlı giden tren
Falsch: die gestiegende Zahl → Richtig: die steigende Zahl (oder: die gestiegene Zahl)
artan sayı (ya da artmış sayı)
I ve II karışmasınFalsch: Er antwortete lächelnde. → Richtig: Er antwortete lächelnd.
Gülümseyerek cevap verdi.
Kısa tekrar
- Oluşum: mastar + d (lachend, aufgehend); istisnalar seiend, tuend.
- Partizip I etken ve süren bir eylemi, Partizip II çoğu zaman edilgen ve bitmiş bir eylemi anlatır.
- İsimden önce sıfat gibi çekilir (der wartende Kunde, ein wartender Kunde); zarf olarak ek almaz (lachend).
- Genişletilmiş grupta ek bilgiler artikel ile Partizip I arasına girer: die seit Jahren steigenden Mieten.
- Etken, şimdiki zaman Relativsatz’ı Partizip I grubuna çevrilebilir; isim olarak: der Reisende, die Studierenden.
Kendini kontrol et: Der vor der Schule ___ Bus fährt in fünf Minuten ab. (warten)
wartende
Otobüs şu anda bekliyor: etken ve süren eylem → Partizip I (warten + d). der + Nominativ tekil → sıfat eki -e: der … wartende Bus.
Konuyu alıştırmalarla pekiştir
Örnekleri anladıysan kısa sorularla devam et. Yanlış yaptığında cevap açıklamasını okuyup bu anlatıma dönebilirsin.
Partizip I – lachend, steigend: süren eylemi sıfat yap alıştırmaları →Sık sorulan sorular
Partizip I konuşmada da kullanılır mı?
Basit biçimleri evet: die steigenden Preise, kochendes Wasser, ein spannender Film. Uzun genişletilmiş gruplar daha çok yazılı dilde, haberlerde ve akademik metinlerde kullanılır. Konuşurken bunların yerine çoğu zaman bir Relativsatz kurulur.
spannend, dringend gibi kelimeler de Partizip I mi?
Kökenleri Partizip I’dir (spannen, dringen), ama bugün sıradan sıfatlardır ve sein ile de kullanılabilir: Der Film ist spannend. Partizip I’in çoğu ise sein ile yüklem olarak kullanılmaz.
Uzun bir Partizip grubunu nasıl hızlı anlarım?
Önce artikeli, sonra ona ait ismi bul. Aradaki kelimeleri bir ilgi cümlesi gibi oku: die seit Jahren steigenden Mieten → die Mieten, die seit Jahren steigen. Türkçede de sıfat grubu ismin önüne geldiği için bu okuma sana doğal gelecek.
Benzer ve bağlantılı konular
Soru ve yorumlar
Konuda takıldığın yeri veya öğrenme deneyimini paylaşabilirsin. Yorumlar incelemeden sonra yayımlanır; e-posta adresin gösterilmez.
Öğrenci yorumları