Nominalisierung – fiil ve sıfatları isme çevir
Almancada bir fiil veya sıfat kolayca isme dönüşebilir: lesen → das Lesen (okuma), krank → der Kranke (hasta kişi), neu → etwas Neues (yeni bir şey). Bu isimler büyük harfle yazılır ve isim gibi çekilir. Resmî ve akademik metinlerde çok sık görülür. Bu derste hangi kelimenin isim olduğunu anlamayı, doğru eki seçmeyi ve büyük-küçük harf kararını vermeyi öğreneceğiz.
1 · Fiilden isim: das + mastar
Her mastar başına das alarak isim olabilir: lesen → das Lesen, schwimmen → das Schwimmen. Bu isimler her zaman nötrdür (das) ve büyük harfle başlar. Türkçedeki “okuma, yüzme” gibi “-ma/-me” isimlerine benzer.
Bir kelimenin isim olup olmadığını anlamak için önüne bak: artikel (das, dem), edat + artikel (beim, zum) veya bir sıfat (lautes Lachen) varsa isimdir ve büyük yazılır. Fiil olarak kullanıldıysa küçük kalır: Ich lese gern.
Bu isimlerin çoğulu yoktur ve eylemin kendisini anlatır: Das Lesen macht mir Spaß.
Ich lese gern. – Das Lesen macht mir Spaß.
Okumayı severim. – Okumak bana keyif veriyor.
fiil küçük, isim büyükDas ständige Klingeln des Telefons stört mich.
Telefonun sürekli çalması beni rahatsız ediyor.
Sıfat (ständige) → isim.Rauchen ist hier verboten.
Burada sigara içmek yasak.
Artikelsiz de isim olabilir.2 · beim, zum, vom + isimleşmiş fiil
Üç kalıp çok sık kullanılır. beim (bei dem) bir eylem sırasında olanı anlatır: beim Kochen (yemek yaparken). zum (zu dem) bir amacı veya kullanımı anlatır: zum Lernen (öğrenmek için). vom (von dem) bir sebebi veya kaynağı anlatır: müde vom Laufen (koşmaktan yorgun).
Bu kalıplar bir yan cümleyi kısaltır: Wenn ich koche, höre ich Musik → Beim Kochen höre ich Musik. İsim öbeği cümlenin ilk yerini doldurduğu için fiil hemen arkasından gelir.
İsimleşmiş fiil bir nesne alabilir; nesne isimden önce gelir ve bitişik ya da ayrı yazılabilir: beim Autofahren, zum Deutschlernen.
| Kalıp | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| beim + mastar | … yaparken, sırasında | beim Einkaufen |
| zum + mastar | … için | zum Schreiben |
| vom + mastar | … -den dolayı / -den | vom Laufen |
Beim Kochen höre ich gern Musik.
Yemek yaparken müzik dinlemeyi severim.
beim = sırasındaDiese App ist gut zum Vokabellernen.
Bu uygulama kelime öğrenmek için iyi.
zum = içinIch bin müde vom langen Sitzen.
Uzun süre oturmaktan yoruldum.
vom = -den dolayı3 · Sıfattan isim: der Kranke, ein Kranker
Sıfatlar da insanları veya şeyleri adlandıran isimlere dönüşebilir: krank → der Kranke (hasta erkek), die Kranke (hasta kadın), die Kranken (hastalar). Büyük harfle yazılır ama sıfat gibi çekilir.
Bu yüzden ek, önündeki kelimeye göre değişir: der Kranke ama ein Kranker; die Kranken ama Kranke (artikelsiz çoğul). Kuralı A2’deki sıfat çekiminden biliyorsun; sadece arkasında bir isim yoktur.
Çok kullanılan örnekler: der/die Deutsche, der/die Erwachsene, der/die Angestellte, der/die Bekannte, der/die Verwandte, der/die Jugendliche.
| Durum | der/die … | ein/eine … | Çoğul |
|---|---|---|---|
| Nominativ | der Bekannte / die Bekannte | ein Bekannter / eine Bekannte | die Bekannten / Bekannte |
| Akkusativ | den Bekannten / die Bekannte | einen Bekannten / eine Bekannte | die Bekannten / Bekannte |
| Dativ | dem Bekannten / der Bekannten | einem Bekannten / einer Bekannten | den Bekannten / Bekannten |
Der Kranke liegt im Bett. – Ein Kranker wartet im Flur.
Hasta yatakta yatıyor. – Bir hasta koridorda bekliyor.
der → -e, ein → -erMeine Schwester ist Angestellte bei einer Bank.
Kız kardeşim bir bankada çalışan.
Viele Jugendliche nutzen soziale Medien.
Birçok genç sosyal medya kullanıyor.
viele + -e4 · etwas, nichts, viel, wenig, alles + sıfat
etwas, nichts, viel ve wenig’den sonra gelen sıfat isimleşir ve -es alır: etwas Neues (yeni bir şey), nichts Besonderes (özel bir şey değil), viel Gutes, wenig Interessantes.
alles’ten sonra ek -e olur: alles Gute (her şey iyi olsun), alles Wichtige (önemli olan her şey). Çünkü alles bir artikel gibi davranır ve sıfat zayıf çekilir.
Dativ’de -em ve -en olur: mit etwas Neuem, mit allem Wichtigen. Bu kalıplarda sıfat her zaman büyük harfle yazılır; anders ise küçük kalır: etwas anderes.
Gibt es etwas Neues?
Yeni bir şey var mı?
etwas + -esIch wünsche dir alles Gute zum Geburtstag.
Doğum günün kutlu olsun, her şey gönlünce olsun.
alles + -eWir beginnen mit etwas Einfachem.
Basit bir şeyle başlıyoruz.
Dativ → -em5 · das Neue, das Beste: şey anlamında isimler
Bir sıfat das ile bir “şey” veya soyut bir kavram olur: das Neue (yeni olan), das Wichtigste (en önemli şey), das Gute daran (bunun iyi tarafı).
Renkler de iki şekilde kullanılır: sıfat olarak küçük (das rote Auto), renk adı olarak büyük (Das Rot gefällt mir). Diller için de aynı mantık geçerlidir: Er spricht gut Deutsch (isim) ama ein deutsches Auto (sıfat).
Kasus ekleri yine sıfat çekimine göredir: mit dem Neuen, vom Wichtigsten.
Das Wichtigste ist, dass du gesund bist.
En önemli şey sağlıklı olman.
Das Gute an der Wohnung ist der Balkon.
Dairenin iyi tarafı balkonu.
Das Blau des Himmels ist heute besonders intensiv.
Gökyüzünün mavisi bugün özellikle yoğun.
renk adı → büyük6 · Büyük mü küçük mü? Zor durumlar
am + en üstünlük biçimi bir zarftır ve küçük yazılır: Sie singt am besten. Ama das veya artikel ile isim olunca büyük yazılır: Sie ist die Beste.
Bazı kalıplaşmış ifadelerde sıfat büyük yazılır: im Allgemeinen (genel olarak), im Voraus (önceden), des Weiteren (ayrıca), im Großen und Ganzen (genel olarak).
Önünde artikel olsa bile arkasında yazılmamış bir isim varsa sıfat küçük kalır: Welches Kleid nimmst du? – Das rote (Kleid).
Von allen Läufern war sie am schnellsten.
Bütün koşucular arasında en hızlısı oydu.
am + -sten → küçükIm Allgemeinen beginnt der Unterricht um acht.
Ders genellikle sekizde başlar.
kalıp → büyükIch nehme den grünen Pullover, nicht den blauen.
Yeşil kazağı alıyorum, maviyi değil.
Pullover düşünülüyor → küçük7 · Cümleden isim öbeğine ve geri
B2’de bir yan cümleyi isim öbeğine çevirmek (Nominalstil) yazını daha resmî yapar: Während ich arbeite → während der Arbeit; Wenn man Auto fährt → beim Autofahren; um Deutsch zu lernen → zum Deutschlernen.
Okurken bunun tersini yap: İsim öbeğini kafanda bir cümleye çevir. Beim Einparken hatte er einen Unfall = Als er einparkte, hatte er einen Unfall.
Her fiilin -ung’lu ayrı bir ismi olabilir (prüfen → die Prüfung). Mastardan yapılan isim (das Prüfen) eylemin kendisini, -ung’lu isim çoğu zaman sonucu veya süreci adlandırır. Emin değilsen sözlüğe bak.
Wenn man Auto fährt, darf man nicht telefonieren. → Beim Autofahren darf man nicht telefonieren.
Araba sürerken telefonla konuşulmaz.
Ich brauche einen Stift, um Notizen zu schreiben. → Ich brauche einen Stift zum Schreiben.
Not almak için bir kaleme ihtiyacım var.
Das Prüfen der Unterlagen dauert drei Tage.
Belgelerin kontrol edilmesi üç gün sürüyor.
Nesne Genitiv’e geçer: der Unterlagen.8 · Hata kontrolü: Türk öğrencilerin sık yaptığı hatalar
Hata 1: İsimleşmiş fiili küçük yazmak. beim kochen yanlıştır; artikel varsa isim vardır: beim Kochen.
Hata 2: İsimleşmiş fiile der/die vermek. der Lesen, die Schwimmen yanlıştır; mastardan yapılan isimler her zaman das’tır.
Hata 3: Sıfat isimlerinde eki sabit tutmak. ein Deutsche, mit dem Kranker yanlıştır; ek sıfat çekimine göre değişir: ein Deutscher, mit dem Kranken.
Hata 4: etwas ve alles’i karıştırmak. etwas Neue ve alles Gutes yanlıştır; doğrusu etwas Neues, alles Gute.
Hata 5: am besten’i büyük yazmak. am + en üstünlük her zaman küçük yazılır.
Falsch: Beim lernen höre ich Musik. → Richtig: Beim Lernen höre ich Musik.
Ders çalışırken müzik dinlerim.
Falsch: Er ist ein Bekannte von mir. → Richtig: Er ist ein Bekannter von mir.
O benim bir tanıdığım.
ein → -erFalsch: Ich habe nichts Neue gehört. → Richtig: Ich habe nichts Neues gehört.
Yeni bir şey duymadım.
nichts → -esKısa tekrar
- Mastar das ile isim olur, büyük yazılır ve hep nötrdür: das Lesen.
- beim (sırasında), zum (için), vom (-den dolayı) + isimleşmiş fiil bir yan cümleyi kısaltır.
- Sıfattan yapılan isimler sıfat gibi çekilir: der Kranke, ein Kranker, die Kranken.
- etwas / nichts / viel / wenig + -es (etwas Neues), alles + -e (alles Gute); Dativ’de -em / -en.
- am besten ve arkasında isim düşünülen sıfatlar küçük; im Allgemeinen gibi kalıplar büyük yazılır.
Kendini kontrol et: Ich wünsche dir für die Prüfung alles ___. (gut)
Gute
alles’ten sonra gelen sıfat isimleşir, büyük yazılır ve -e alır: alles Gute. etwas/nichts’ten sonra -es olurdu (etwas Gutes).
Konuyu alıştırmalarla pekiştir
Örnekleri anladıysan kısa sorularla devam et. Yanlış yaptığında cevap açıklamasını okuyup bu anlatıma dönebilirsin.
Nominalisierung – fiil ve sıfatları isme çevir alıştırmaları →Sık sorulan sorular
Bir kelimenin isimleşmiş olduğunu nasıl anlarım?
Önüne bak. Artikel (das, dem), artikel içeren edat (beim, zum, vom, im), sıfat (lautes Lachen) veya etwas, nichts, alles gibi kelimeler varsa isimdir ve büyük yazılır. Tek başına yüklem olarak kullanılan fiil ve sıfatlar küçük kalır.
das Lesen ile die Lektüre veya das Prüfen ile die Prüfung aynı mı?
Tam olarak değil. Mastardan yapılan isim eylemin kendisini anlatır (das Prüfen = kontrol etme işi). -ung’lu veya başka kökten isimler çoğu zaman sonucu ya da belirli bir olayı adlandırır (die Prüfung = sınav, kontrol). İkisi de doğru olabilir; anlamı bağlam belirler.
der Deutsche ile ein Deutscher neden farklı?
Çünkü Deutsche bir sıfattan gelir ve sıfat gibi çekilir. der cinsiyeti gösterdiği için sıfat -e alır; ein cinsiyeti göstermediği için sıfat -er alarak gösterir. Aynı kural Angestellte, Erwachsene ve Bekannte için de geçerlidir.
Benzer ve bağlantılı konular
Soru ve yorumlar
Konuda takıldığın yeri veya öğrenme deneyimini paylaşabilirsin. Yorumlar incelemeden sonra yayımlanır; e-posta adresin gösterilmez.
Öğrenci yorumları