İleri Konnektoren – B2 bağlaçlarıyla anlam ve fiil sırası
B1’de weil, obwohl, deshalb ve trotzdem ile cümleleri bağladın. B2 metinlerinde daha ince anlamlar taşıyan bağlaçlar görürsün: wohingegen, insofern, sofern, es sei denn, zumal, indem … Her bağlaçta iki soru sor: Ne anlatıyor (karşıtlık, koşul, yöntem, taviz, sebep, sonuç)? Hangi türden (yan cümle bağlacı mı, zarf mı)? İkinci sorunun cevabı fiilin yerini belirler.
1 · Üç tür bağlaç ve fiilin yeri
Almancada bağlaçlar fiilin yerine göre üç gruba ayrılır. und, aber, oder, denn, sondern sıfır konumdadır (Position 0): sayılmazlar, ardından normal sıra gelir (aber sie liegt …).
Yan cümle bağlaçları (Subjunktion) bir yan cümle başlatır ve çekimli fiili sona gönderir: wohingegen, sofern, indem, zumal, obgleich, sodass. Zarflar (Adverb) ise bir cümle öğesi gibi ilk yeri doldurur; çekimli fiil hemen arkalarından gelir: demgegenüber, hingegen, folglich, nichtsdestotrotz.
Yeni bir bağlaç öğrendiğinde anlamıyla birlikte türünü de öğren. Bu derste her bağlacın yanında türünü göreceksin.
| Tür | Örnek bağlaçlar | Fiil nerede? | Örnek |
|---|---|---|---|
| Position 0 | und, aber, oder, denn, sondern | özneden sonra, ikinci yerde | …, aber sie liegt zentral. |
| Yan cümle bağlacı | wohingegen, sofern, indem, zumal, obgleich, sodass | en sonda | …, wohingegen er Tee trinkt. |
| Zarf | demgegenüber, hingegen, folglich, nichtsdestotrotz | zarftan hemen sonra | Folglich bleiben wir zu Hause. |
Sie arbeitet gern im Team, aber ihr Kollege arbeitet lieber allein.
O ekip içinde çalışmayı seviyor ama iş arkadaşı yalnız çalışmayı tercih ediyor.
aber: Position 0.Sie arbeitet gern im Team, wohingegen ihr Kollege lieber allein arbeitet.
O ekip içinde çalışmayı seviyor, oysa iş arkadaşı yalnız çalışmayı tercih ediyor.
wohingegen: fiil sonda.Sie arbeitet gern im Team. Ihr Kollege hingegen arbeitet lieber allein.
O ekip içinde çalışmayı seviyor. İş arkadaşı ise yalnız çalışmayı tercih ediyor.
hingegen: zarf, fiil ikinci yerde.2 · Karşıtlık: wohingegen, während, demgegenüber, hingegen, dagegen
İki kişiyi, iki yeri ya da iki veriyi karşılaştırırken kullanılır. wohingegen ve karşıtlık anlamındaki während yan cümle bağlacıdır: fiil sona gider. während’in “… iken (aynı anda)” anlamı da vardır; cümlede iki şey aynı anda oluyorsa zaman, iki farklı durum karşılaştırılıyorsa karşıtlık bildirir.
demgegenüber, hingegen ve dagegen zarftır. Başta dururlarsa fiil hemen arkalarından gelir. hingegen ve dagegen özneden hemen sonra veya fiilden sonra da durabilir: Ihr Kollege hingegen arbeitet … / Ihr Kollege arbeitet hingegen … demgegenüber daha çok rapor ve istatistik gibi resmî metinlerde görülür.
Dikkat: dagegen bir Pronominaladverb de olabilir (gegen + das): Ich bin dagegen = Ben buna karşıyım. Burada karşıtlık bağlacı anlamı yoktur.
Im Süden ist es meist trocken, wohingegen es im Norden oft regnet.
Güneyde hava genellikle kuru, oysa kuzeyde sık sık yağmur yağıyor.
Während Tim sehr ordentlich ist, ist sein Mitbewohner chaotisch.
Tim çok düzenliyken ev arkadaşı dağınık.
während = karşıtlıkDie Mieten in der Stadt sind hoch. Demgegenüber sind sie auf dem Land niedrig.
Şehirde kiralar yüksek. Buna karşılık kırsalda düşük.
demgegenüber + fiil3 · Açı ve koşul: insofern …, als · sofern · soweit
insofern …, als bir sözün hangi açıdan doğru olduğunu söyler: Der Kurs war insofern hilfreich, als ich viele Wörter gelernt habe (“Kurs şu bakımdan yararlıydı ki …”). insofern ana cümlede, als ise virgülden sonra gelir; aynı anlamda insoweit de kullanılır. Tek başına cümlenin başındaki insofern “bu açıdan bakınca” demektir.
sofern bir koşul bildirir: “… şartıyla, … ise”. falls’un daha resmî karşılığıdır: Die Lieferung ist kostenlos, sofern die Bestellung mehr als 50 Euro kostet.
soweit bilgi veya ölçü sınırını gösterir: Soweit ich weiß … (bildiğim kadarıyla), soweit möglich (mümkün olduğu kadar). Bazı cümlelerde sofern ve soweit ikisi de doğru olabilir: Wir helfen Ihnen, soweit/sofern es möglich ist. Soru sormak için ise inwiefern kullanılır: Inwiefern ist das sinnvoll?
Das Angebot ist insofern interessant, als es eine kostenlose Beratung enthält.
Teklif şu bakımdan ilginç: ücretsiz danışmanlık içeriyor.
insofern …, als: fiil sondaSofern das Wetter stabil bleibt, starten wir morgen früh.
Hava iyi kalırsa yarın sabah yola çıkıyoruz.
Yan cümle başta → ana cümle fiille başlar.Soweit ich mich erinnere, war das Treffen am Dienstag.
Hatırladığım kadarıyla toplantı salı günüydü.
4 · Özel koşullar: es sei denn · vorausgesetzt, dass · angenommen, dass
es sei denn bir istisna bildirir: “… olmadıkça, … değilse”. Kalıp hiç değişmez (sei = Konjunktiv I) ve her zaman ana cümleden sonra gelir. Arkasından dass gelirse fiil sona gider; dass yoksa normal ana cümle sırası gelir: …, es sei denn, es regnet.
vorausgesetzt, dass bir ön koşul bildirir (“… şartıyla”): Ich helfe dir, vorausgesetzt, dass du mir Bescheid gibst. angenommen, dass bir varsayım kurar (“… varsayalım”): Angenommen, dass der Zug ausfällt, wie kommen wir dann nach Hamburg?
İkisinde de dass atlanabilir; o zaman virgülden sonra ana cümle sırası gelir: vorausgesetzt, das Wetter bleibt gut / Angenommen, du gewinnst eine Million …
Wir fahren ans Meer, es sei denn, es regnet.
Yağmur yağmadıkça denize gidiyoruz.
dass yok → es regnetIch komme morgen, es sei denn, dass mein Chef mich braucht.
Şefim bana ihtiyaç duymadıkça yarın geliyorum.
dass var → fiil sondaAngenommen, du gewinnst eine Million Euro – was würdest du machen?
Bir milyon euro kazandığını varsayalım, ne yapardın?
5 · Yöntem ve yapılmayan eylem: indem · dadurch, dass · ohne … zu · anstatt … zu
indem “nasıl?” sorusunu cevaplar: Türkçedeki “-arak / -erek” gibi. Man kann Energie sparen, indem man das Licht ausschaltet. Aynı anlam ana cümlede dadurch ile de kurulabilir: Dadurch, dass die Stadt Radwege gebaut hat, fahren mehr Menschen Fahrrad. Amaç bildiren damit ile karıştırma: damit “… sın diye” demektir.
ohne ve anstatt yapılmayan bir eylemi anlatır. İki bölümün öznesi aynıysa zu’lu mastar kullanılır: Sie unterschrieb den Vertrag, ohne ihn zu lesen. Özneler farklıysa dass gelir: Die Kinder spielten im Garten, ohne dass die Eltern es merkten.
ohne zaten olumsuz anlam taşıdığı için cümleye ayrıca nicht eklenmez. Ayrılabilen fiillerde zu araya girer: ohne das Licht auszumachen.
Er hat sein Deutsch verbessert, indem er jeden Tag Podcasts gehört hat.
Her gün podcast dinleyerek Almancasını geliştirdi.
Anstatt mit dem Auto zu fahren, nehme ich das Fahrrad.
Arabayla gitmek yerine bisiklete biniyorum.
aynı özne → zuSie hat das Auto repariert, ohne dass ihr jemand geholfen hat.
Kimse ona yardım etmeden arabayı tamir etti.
farklı özne → dass6 · Taviz ve ek sebep: obgleich · wenngleich · zwar … aber · nichtsdestotrotz · zumal
obgleich ve wenngleich, obwohl ile aynı anlamdadır (“-e rağmen”) ama daha resmîdir; fiil sona gider. wenngleich fiilsiz kısa biçimde de kullanılır: eine kurze, wenngleich intensive Diskussion.
zwar … aber önce bir şeyi kabul eder, sonra karşı bilgiyi verir: Zwar ist die Wohnung klein, aber sie liegt zentral. zwar zarftır (başta ise fiil arkasından gelir), aber ise Position 0’dır. nichtsdestotrotz “yine de” demektir ve trotzdem gibi bir zarftır: Nichtsdestotrotz bleibt das Unternehmen optimistisch.
zumal bir sebebi güçlendirerek ekler: “hele ki, özellikle de … olduğu için”. weil gibi fiili sona gönderir: Wir sollten das Angebot annehmen, zumal der Preis günstig ist. Benzer kalıp umso mehr, als’tır: Ich freue mich umso mehr, als ich dich lange nicht gesehen habe.
Obgleich er krank war, ging er zur Arbeit.
Hasta olmasına rağmen işe gitti.
Das Auto ist zwar alt, aber es fährt zuverlässig.
Araba gerçi eski ama güvenilir şekilde çalışıyor.
Ich bleibe heute zu Hause, zumal ich mich erkältet habe.
Bugün evde kalıyorum, hele ki üşüttüm.
7 · Sonuç ve bağımlılık: sodass · so …, dass · folglich · infolgedessen · je nachdem
sodass (ya da so dass) bir sonucu yan cümleyle bildirir: Es regnete stark, sodass das Spiel abgesagt wurde. Sıfat vurgulanacaksa so ana cümleye, dass yan cümleye gelir: Die Musik war so laut, dass wir uns nicht unterhalten konnten.
folglich, infolgedessen ve demzufolge aynı anlamda zarflardır (“dolayısıyla, bunun sonucunda”); fiil hemen arkalarından gelir. Edat olan infolge ise Genitiv bir isimle kullanılır: infolge des Sturms.
je nachdem bir şeyin başka bir şeye bağlı olduğunu söyler: je nachdem, ob / wie / wann … (fiil sonda). Tek başına „Je nachdem.“ cevabı “duruma göre” demektir. je + Komparativ …, desto … yapısıyla karıştırma.
Der Zug hatte Verspätung, sodass wir den Anschluss verpasst haben.
Tren gecikti, bu yüzden aktarmayı kaçırdık.
Alle Hotels waren ausgebucht. Folglich übernachteten wir bei Freunden.
Bütün oteller doluydu. Dolayısıyla arkadaşlarda kaldık.
Je nachdem, wie das Wetter ist, gehen wir wandern oder ins Kino.
Havanın durumuna göre yürüyüşe ya da sinemaya gidiyoruz.
8 · Hata kontrolü: Türk öğrencilerin sık yaptığı hatalar
Hata 1: Yan cümle bağlacından sonra fiili ikinci yere koymak. …, wohingegen arbeitet er … yanlıştır; …, wohingegen er … arbeitet yaz. sofern, zumal, indem, obgleich ve sodass için de aynı kural geçerlidir.
Hata 2: Zarftan sonra özneyi fiilden önce yazmak. Demgegenüber die Preise sind … yanlıştır; Demgegenüber sind die Preise … yaz. folglich, nichtsdestotrotz ve dagegen için de aynı kural geçerlidir.
Hata 3: Başta duran yan cümleden sonra özneyle başlamak. Sofern Sie Fragen haben, Sie können … yanlıştır; yan cümle ilk yeri doldurur: …, können Sie …
Hata 4: ohne dass ile zu’yu birlikte kullanmak veya ohne ile nicht eklemek. ohne dass zu frühstücken ve ohne ihn nicht zu lesen yanlıştır.
Hata 5: Türkçede “-ken” ile kurduğun her cümleyi während ile çevirmek. Önce düşün: aynı anda mı (Zeit), yoksa karşılaştırma mı (Gegensatz)?
Falsch: Er spart Geld, indem er fährt mit dem Rad. → Richtig: Er spart Geld, indem er mit dem Rad fährt.
Bisikletle giderek para biriktiriyor.
indem → fiil sondaFalsch: Nichtsdestotrotz wir haben gewonnen. → Richtig: Nichtsdestotrotz haben wir gewonnen.
Yine de kazandık.
zarf → fiil hemen sonraFalsch: Obgleich er war müde, fuhr er weiter. → Richtig: Obgleich er müde war, fuhr er weiter.
Yorgun olmasına rağmen yoluna devam etti.
Kısa tekrar
- Her bağlacın anlamını ve türünü birlikte öğren: yan cümle bağlacı (fiil sonda) mı, zarf (fiil hemen sonra) mı?
- Karşıtlık: wohingegen, während (yan cümle); demgegenüber, hingegen, dagegen (zarf).
- Koşul ve açı: sofern, soweit, insofern …, als, es sei denn, vorausgesetzt, dass, angenommen, dass.
- Yöntem: indem, dadurch, dass; yapılmayan eylem: ohne / anstatt + zu (aynı özne) veya dass (farklı özne).
- Taviz, ek sebep ve sonuç: obgleich, wenngleich, zwar … aber, nichtsdestotrotz, zumal, sodass, folglich, je nachdem.
Kendini kontrol et: Die Teilnahme ist kostenlos, ___ Sie sich bis Freitag anmelden.
sofern
Ücretsiz katılım bir şarta bağlı: cumaya kadar kayıt olmak. Koşul bildiren resmî bağlaç sofern’dir; yan cümle kurduğu için fiil anmelden sonda.
Konuyu alıştırmalarla pekiştir
Örnekleri anladıysan kısa sorularla devam et. Yanlış yaptığında cevap açıklamasını okuyup bu anlatıma dönebilirsin.
İleri Konnektoren – B2 bağlaçlarıyla anlam ve fiil sırası alıştırmaları →Sık sorulan sorular
Bir bağlacın yan cümle bağlacı mı, zarf mı olduğunu nasıl anlarım?
Sözlükte türüne bak (Konjunktion/Subjunktion veya Adverb) ve bir örnek cümle ezberle. Pratik bir test: Kelimeyi cümlenin başına koy; arkasından hemen fiil geliyorsa (Folglich bleiben wir …) zarftır. Cümle virgülle başka bir cümleye bağlanıyor ve fiil sona gidiyorsa (…, sofern du Zeit hast) yan cümle bağlacıdır.
Konuşurken de bu bağlaçları kullanmalı mıyım?
Bazıları günlük dilde de sık kullanılır: zwar … aber, je nachdem, ohne … zu, es sei denn. obgleich, wenngleich, demgegenüber, insofern ve infolgedessen daha çok yazılı ve resmî dildedir. B2 sınavlarının yazma ve konuşma bölümlerinde bunları doğru kullanmak puan kazandırır.
sofern ile falls arasında fark var mı?
Anlam olarak çok yakındır; ikisi de koşul bildirir ve fiili sona gönderir. falls daha günlük, sofern daha resmîdir. “mümkün olduğu kadar” gibi ölçü bildiren cümlelerde (…, soweit es möglich ist) soweit de kullanılabilir.
Benzer ve bağlantılı konular
Soru ve yorumlar
Konuda takıldığın yeri veya öğrenme deneyimini paylaşabilirsin. Yorumlar incelemeden sonra yayımlanır; e-posta adresin gösterilmez.
Öğrenci yorumları